Stare rzemiosło – ceramika kaszubska
W Akademii Sztuk Tradycyjnych i Współczesnych w Kielnie trwają spotkania z Mistrzem Tradycji 2026 Małgorzatą Kaszubowską z Programu „Kultura ludowa i tradycyjna” z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Stare rzemiosło, znane i praktykowane od stuleci na Pomorzu, znalazło swoje miejsce także w pracowni ceramicznej w Kielnie. Wiodącym celem zadania jest przekazywanie wiedzy oraz utrwalanie tradycji lokalnej i regionalnej w dziedzinie ceramiki kaszubskiej.
Pierwsze kroki w nabywaniu umiejętności
Pierwsza część projektu ruszyła już od kwietnia tego roku. Uczestniczki projektu zapoznały się z pracownią ceramiczną, narzędziami pracy, zasadami BHP i pracy przy stanowisku oraz wstępnie poznały masy ceramiczne i słownictwo związane z garncarstwem, w tym nazewnictwo kaszubskie.
Na tym etapie realizacji zadania przeprowadzone zostały pierwsze prace nad wyrobami z gliny, poczynając od prostych podstawowych ćwiczeń formowania masy glinianej i nauki prawidłowego suszenia. Nowe depozytariuszki wiedzy i umiejętności poznały podstawowe techniki zdobienia i sposoby recyklingu gliny. Tworzyły odciski z gliny, uczyły się pracy na kole garncarskim oraz jak przygotowywać prace do wypału w piecu. Podczas spotkań z Mistrzem Tradycji omówiona została i zaprezentowana bezpieczna praca z piecem do wypalania oraz zasady i metody szkliwienia wyrobów glinianych.
Wizyta u źródła tradycji
W tej części realizacji projektu zaplanowany został również wyjazd uczestników do Muzeum Ceramiki w Chmielnie. Udział w pokazie wyrobu naczyń glinianych w pracowni Neclów to żywa lekcja tworzenia wyrobów ceramicznych praktykowanych przez znaną kaszubską rodzinę od ponad stu lat. Modyfikacji uległy niektóre elementy, jak chociażby zmiana pieca z opalonego węglem na piec elektryczny czy konieczność pozyskiwania surowca z kopalni przemysłowych niż z lokalnych wykopalisk. Sposób pracy i styl ceramiki pozostał jednak ten sam, przekazywany z pokolenia na pokolenie.
Uczestniczki obejrzały wystawę historii ostatnich trzech pokoleń rodziny Neclów oraz ich warsztatu pracy. Do podziwiania są tam przepiękne wazony, naczynia codziennego użytku, stare fotografie i dokumenty świadczące o znaczeniu i randze pracowni w regionie kaszubskim. Ceramiczki wzięły także udział w pokazie tworzenia naczyń glinianych przy użyciu koła garncarskiego. Niezwykły rzemieślnik i zdolne dłonie formowały masę glinianą w piękne naczynia. W zaledwie parę chwil z glinianej kulki powstała miska, z miski kufel, a z kufla dzban. Garncarz jak czarodziej zmieniał glinę w to, co chciał czarując tym samym, oglądających cały proces. Tak „oczarowane” dziewczyny obejrzały jeszcze dawny piec do wypału glinianych wyrobów. Można powiedzieć, że to kolejne „czarujące” miejsce, które zmienia kolor szarej gliny w piękną ceglastą barwę, a szkliwionym naczyniom zmienia nie tylko kolor ale i nadaje blasku.
Nad./opr.red.
